''kitap gibi''

S. Zweig'den 14. kitabımı (10. kurgudışı eseri) okumuş bulunuyorum... tür olarak monografi denilmiş, burada görene kadar ne demek olduğunu bilmiyordum, ünlü bir kimsenin, bir yazarın, bir sanatçının yaşamını ve yapıtlarını ya da herhangi bir alanda tek bir konuyu ele alan ve onu özgün bir görüşle inceleyen uzunca inceleme yazısı demekmiş... aynı şekilde Castellio ve Serveto'yu da daha önce duymamıştım, sadece Calvin'i biliyordum (diktatörlerin bilinmesi çok ilginç), diğerlerini de böylece öğrenmiş oldum... 1936'da yayımlanan bu inceleme, bizim bugünkü durumumuza o kadar uyuyordu ve okurken o kadar şaşırdım ki anlatamam... Politik zaferinin sırrını sadece bu taş gibi sarsılmazlığı, bu buz gibi katılığı açıklar. Zira tarihte ancak böyle bir kendine takıntılı olma hali, böyle muazzam bağnazlıkla bir kendinden emin olma hali lider yapar adamı. Her zaman etkileyici olan şeylere kapılan insanlık, asla sabırlı ve adil olanlara değil, sabitfikirlilere, kendi hakikat...