JAVIER CERCAS - SAHTEKÂR

SalaminaAskerleri'ni okuduğumdan beri yazara devam etmek istiyordum, kitabı da seçmiştim (Sahtekâr) ama gerçekleştirmem iki yılı buldu... bu gerçeğe dayalı bir anlatı; arka kapak açıklamasından da görüleceği üzere Enric Marco Batlle'nin (1921-2022) hayatını (kurgulamasını) anlatıyor...

Enric Marco'nun özgeçmişi kısaca şöyle: II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından Flossenbürg toplama kampında hapsedildiğini iddia eden Katalan bir sahtekar ve eski sendikacıydı. Barselona'da doğan Marco, yabancı işçi olarak Almanya'ya gönüllü olarak gitmiş ve hiçbir zaman toplama kampında tutulmamıştır. İspanya'nın demokrasiye geçişinden sonra, Ulusal İşçi Konfederasyonu'nun (CNT) genel sekreteri olarak kısa bir süre görev yaptıktan sonra, Holokost'tan sağ kurtulma öyküleriyle tanınmıştır. Katalan hükümeti tarafından Creu de Sant Jordi ödülüne layık görülmüş ve Nazizm kurbanlarının İspanyol örgütü olan Amical de Mauthausen'in başkanı olmuştur . 2005 yılında sahtekar olduğu ortaya çıkmış ve görevinden istifa etmek ve ödüllerinden vazgeçmek zorunda kalmıştır. (Wikipedia)

Ama hepsi yukarıdaki kadar basit değil, yazar böyle bir karakteri yazıp yazmayacağı konusunda çok sık fikir değiştiriyor, iki kere vazgeçip üçüncüde ancak yazmaya karar veriyor, tümü kitapta detaylı anlatılıyor, inanılmaz bir araştırma yapıyor, çok sayıda insanla görüşüp, bir sürü gazete, yayın, eser, film vs. tarıyor... kitap yazıldığında (2013) hayatta olan Enric Marco'yla uzun görüşmeler yapıyor ve bu eser ortaya çıkıyor... sorun Enric Marco'nun sürekli yalan söylemesinde yatıyor, Cercas neyin doğru neyin yalan olduğunu bulmak için çok fazla çabalıyor, araştırıyor ve kitapta Marco şunu şunu söylüyor bu yalan, doğrusu bu veya bu olabilir veya doğrusu ne bilmiyorum şeklinde paragraflar olarak yer alıyor... Marco'nun nasıl bir insan olduğunu anlamaya çalışıyor, yine Marco'nun hayatını kurgulamasını Cervantes'in Don Quijote eseriyle karşılaştırıyor, ayrıca Marco'nun çok uzun hayatı boyunca Avrupa'da yaşananları, Franco diktatörlüğünü, Nazizmi uzun uzun irdeliyor...

Özet olarak böyle ama buraya yazabildiklerim çok yetersiz kalıyor inanılmaz bir anlatıydı, çok çok beğendim... kitaba çok sayıda işaret koydum ama buraya yazmak çok uzun olacaktı o yüzden sadece bir paragraf yazıp bırakıyorum, kitabı kaçırmayın mutlaka okuyun diyorum...

''İşte budur Marco: çoğunluğun yanında saf tutan sürü insanı; aslında kimsesiz biri olsa da, belki de zaten öyle olduğu için, prensip olarak yalnız başına olmayı reddeden, daima herkesin olduğu yerde olan, başkalarına yaranmak, sevilmek, sayılmak ve kabul edilmek istediği için asla Hayır demeyen, yine bu yüzden medya budalası olan ve fotoğrafta öne çıkmaya can atan, kendisini utandıran ve diğerlerinden farklı kılan şeyi gizlemek için yalan söyleyen, daima Evet diyen büyük suçlu. Marco'nun büyük muamması, onun mutlak normalliğidir; aynı zamanda mutlak kuraldışılığıdır: biz hepimiz neysek odur Marco; ama abartılı, çok büyük, alabildiğine yoğun, iyice görünür biçimiyle. Belki bütün insanlardır, belki de hiç kimsedir, (.......) her şeyin aydınlattığı bir karanlık, etkili konuşan büyük bir sessizlik, evreni yansıtan bir cam, bizim biçimimizi almış bir oyuk, son çözümünün çözümü olmayan bir muamma, çözümlemesi imkansız bir saydam bir giz, belki de çözümlememenin daha iyi olacağı bir gizdir. (syf:426)''

Yazar: Javier Cercas

Çevirmen: Gökhan Aksay

Özgün Adı: El impostor

Sayfa Sayısı: 440

Basım Yılı: 2020

Yayınevi: Everest

"Büyüleyici... Sahtekâr'ın aldatma yöntemleriyle sınırlı  kalmayıp aldatılanın da yalanları kabul etmekteki  istekliliğine ışık tutuyor." Publishers Weekly 

Sınırın Yasaları, Saplantı ve Kiracı romanlarını yayınladığımız, çağdaş dünya edebiyatının usta kalemlerinden Javier Cercas, Sahtekâr'da, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın Flossenbürg toplama kampında kaldığını, savaştan sonra ülkesine döndüğünde ise Franco rejimiyle mücadeleye giriştiğini iddia eden ve tüm bunlara uygun bir otobiyografi yaratıp İspanya İç Savaşı sonrası ülkesinde, cesareti ve dik duruşu onurlandırılan; tarihsel hafızanın, daha doğrusu hafıza sektörünün öncüsü Enric Marco'yu ve inşa ettiği gerçek-kurmaca dünyasını anlatıyor.

Enric Marco bir sahtekârdır kuşkusuz; ama temize çıkarılma çabasından ya da linç edilmekten daha fazlasını hak eder: Anlaşılmak. Cercas'ın "romanesk sanatçı" olarak nitelediği Marco, itirafına kadar ülkesinin önemli sivil toplum kuruluşlarında çalışmış, gazete ve dergilere yüzlerce röportaj vermiş, toplama kamplarını ve Nazilerin işkencelerini anlatmış, okullara giderek faşizm karşıtı konuşmalar yapmış, anmalara ve konferanslara katılarak büyük bir yalanın içinde doğruları söylemiştir.

Sahtekâr, Cercas'ın Enric Marco'nun işaret ettiği ipuçları doğrultusunda, yaşamının kimi yakın tanıklarıyla çıktığı yolculuğu, kurmaca ile gerçeğin iç içeliğini tarttığı, tekrarlarla hafızayı diri tuttuğu eşsiz bir 21. yüzyıl klasiği. "İyi niyetli" yalancının, Barselonalı Don Quijote'nin bu dolambaçlı hikâyesini okurken şu soruyu soracaksınız kendinize: Yalan, asılsızlıktan, kasıtlı asılsızlıktan daha mı kötüdür?

"Bir yazarın rolü, gerçeğin doğası, hafızayla tarih arasındaki savaş üzerine çok önemli bir inceleme." Deborah Mason

Javier Cercas: 1962’de Ibahernando/İspanya’da doğan yazar, 1985 yılında Universidad Autonoma de Barcelona'da İspanyol Filolojisi Bölümü'nden mezun olmuştur. Girona Üniversitesi’nde İspanyol edebiyatı profesörüdür. Yazar, 2003 yılından bu yana edebiyata yoğunlaştı ve kariyerini bu noktada şekillendirdi. Cercas; Julio Llmazares, Andres Trapiello ve Jesus Ferrero’nun da aralarında yer aldığı İspanya İç Savaşı ve Francoist devleti üzerine odaklanan, tarihsel hafızayı kurguyla harmanlayan ünlü romancılar grubunun bir parçasıdır. Sahtekâr (2020) isimli romanıyla 2016 Avrupa Kitap Ödülü'nü kazanmıştır. Salamina Askerleri (2017, 2022) adlı romanı sinemaya uyarlanmıştır. 2024 yılında İspanya Kraliyet Akademisi (RAE) Genel Kurulu, Javier Marias'ın 2022'deki vefatından bu yana boş olan R kürsüsüne Javier Cercas'ı layık gördü.

Eserleri: Salamina Askerleri (2017, 2022), Sınırın Yasaları (2015), Kiracı (2016), Saplantı (2016), Sahtekâr (2020), Işığın Hızı (2020), Karanlıkların Hükümdarı (2021), Bir Anın Anatomisi (2022), Terra Alta-Terra Alta Romanları 1 (2024), Bağımsızlık-Terra Alta Romanları 2 (2025), Mavi Sakal’ın Şatosu-Terra Alta Romanları 3 (2025)